Szczyt klimatyczny ONZ COP31 w tureckiej Antalyi wszedł w ostatnią fazę, a porozumienia wciąż nie widać. Najnowszy projekt deklaracji w ogóle nie wspomina o odchodzeniu od paliw kopalnych. Organizacje ekologiczne mówią o kroku wstecz, a Unia Europejska uznała tekst za nieakceptowalny.
Co zawiera nowy projekt
Delegacje prawie 200 państw negocjują w Antalyi od 9 listopada. Pierwsza wersja dokumentu zawierała jeszcze zapis o wycofywaniu paliw kopalnych. W czwartek wieczorem Australia, współgospodarz szczytu, przedstawiła nowy projekt, z którego zniknęły słowa o węglu, ropie i gazie.
Główna propozycja dotyczy elektryfikacji. Udział energii elektrycznej w globalnym zużyciu energii ma wzrosnąć z 23 do 35 proc. do 2035 roku. Kraje miałyby zachęcać do wymiany aut spalinowych, systemów grzewczych i procesów przemysłowych na rozwiązania elektryczne. Pomysł popiera około 90 rządów, w tym wiele państw UE. Unia chce, by ten prąd pochodził z wiatru i słońca. Kraje uzależnione od paliw kopalnych próbują cel zablokować lub osłabić.
W podsumowaniu prezydencji dużo miejsca zajmuje też wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla. To technologia droga i skomplikowana, która sama nie powstrzyma kryzysu klimatycznego.
Kto się sprzeciwia
Unijni negocjatorzy przekazali agencji dpa, że obecny tekst jest „nie do przyjęcia”. Francuska minister transformacji ekologicznej Monique Barbut nazwała brak paliw kopalnych „czarną plamą” na dokumencie. Mohamed Adow z organizacji Power Shift Africa uznał, że projekt „cofnął się”.
Harjeet Singh z kampanii Fill the Fund ocenia, że tekst usuwa też kwestie finansowania i sprawiedliwej transformacji. Zapowiedział, że organizacje pozarządowe nie podpiszą go w tej formie. Jego komentarz był krótki:
- „Nie da się rozwiązać kryzysu paliwowego, udając, że nie trzeba wycofywać paliw kopalnych” – powiedział Harjeet Singh.
Część państw afrykańskich uzależnia poparcie dla celu elektryfikacji od większych środków na radzenie sobie ze skutkami zmian klimatu. Szanse na porozumienie w sprawie samych paliw kopalnych są według relacjonującego szczyt dziennikarza DW bliskie zera. Decyzje zapadają bowiem jednomyślnie, wśród 197 stron, a Arabia Saudyjska, Rosja, Iran i Indie nie chcą podważać swoich źródeł dochodów ani planów energetycznych.
Dlaczego to takie trudne
Spór ciągnie się od lat. Na COP28 w Dubaju państwa zadeklarowały odchodzenie od paliw kopalnych, ale bez celu i terminu. Zeszłoroczny szczyt COP30 w Brazylii zakończył się bez wzmianki o nich. Część krajów postanowiła więc walczyć o ten temat poza forum ONZ.
Tegoroczne rozmowy toczą się na tle drogiego życia i wojny USA i Izraela z Iranem, która wstrząsnęła rynkami energii i podbiła ceny. Te problemy przesłoniły sprawy klimatu, mimo że rekordowe zjawisko El Niño nasila ekstremalne zjawiska pogodowe.
Szczyt miał się formalnie zakończyć w piątek o 18:00 czasu lokalnego (15:00 UTC), ale zgodnie z tradycją prawdopodobnie zostanie przedłużony. Australijski minister klimatu Chris Bowen, który prowadzi negocjacje, zapowiedział konsultacje „aż będzie jasne, że mamy konsensus”.
Co to oznacza dla Polski
Polska jako członek UE nie negocjuje w Antalyi osobno. Wspólne stanowisko Unii ustalają państwa członkowskie, a w rozmowach uczestniczą unijni negocjatorzy. Zapisy szczytu nie są wprost prawem, które wchodzi w życie w polskich domach i firmach. Wyznaczają jednak polityczny kierunek, który z czasem wpływa na regulacje, inwestycje i ceny energii.
W praktyce to, czy świat zgodzi się na cel elektryfikacji, może mieć znaczenie dla branż związanych z transformacją energetyczną. Dotyczy to też przyszłych dyskusji w UE, w tym o tym, jak szybko zastępować paliwa kopalne w transporcie, ogrzewaniu i przemyśle. Dla państw wciąż mocno opierających się na węglu, takich jak Polska, kluczowe pozostaje to, czy transformacji towarzyszyć będą pieniądze, o które walczą także kraje rozwijające się.
Źródło: DW – „COP31: UN Climate summit enters final phase with no deal in sight”





